Υπάρχει μια συνήθεια σε αυτή τη χώρα που δύσκολα αλλάζει. Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι τραγικό, για λίγες ημέρες αναζητούμε ευθύνες, αναρωτιόμαστε πώς ήταν δυνατόν να συμβεί, μιλάμε για ελέγχους και ασφάλεια και, συνήθως, πέφτουμε από τα σύννεφα. Μέχρι η καθημερινότητα να επιστρέψει στους γνώριμους ρυθμούς της.
Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στο γήπεδο της Παναγίας στη Θάσο, ο 16χρονος Gjana Asllan, ο Άνι του Βύρωνα Καβάλας, τραυματίστηκε βαρύτατα στο κεφάλι όταν, σε μία διεκδίκηση της μπάλας, βγήκε από τον αγωνιστικό χώρο και προσέκρουσε σε παρακείμενο τοιχίο. Δύο ημέρες αργότερα άφησε την τελευταία του πνοή στο Νοσοκομείο Καβάλας. Για τις συνθήκες του δυστυχήματος βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα, στην οποία εξετάζονται μεταξύ άλλων η απόσταση του τοιχίου από τον αγωνιστικό χώρο και τα στοιχεία αδειοδότησης και ασφάλειας της εγκατάστασης.
Έξι ημέρες μετά το περιστατικό και μόλις τέσσερις μετά τον θάνατο του παιδιού, βρεθήκαμε στο «Παντελής Μαγουλάς» για το Νίκη Βόλου–ΑΕΛ της Super League 2. Μιλάμε για τη δεύτερη επαγγελματική κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου, σε έναν αγώνα που είχε οριστεί κανονικά από τη διοργανώτρια.
Δεν χρειάζεται να αποφανθεί ένας δημοσιογράφος αν ένα γήπεδο πληροί ή όχι τις προϋποθέσεις αδειοδότησης. Υπάρχουν αρμόδια όργανα γι’ αυτό και δεν γνωρίζουμε τα τεχνικά στοιχεία πάνω στα οποία δόθηκε η άδεια. Υπάρχουν όμως και πράγματα που βλέπεις με τα μάτια σου. Οι φωτογραφίες από το γήπεδο δείχνουν πόσο κοντά βρίσκονται σε σημεία του αγωνιστικού χώρου κερκίδες, τοιχία, κιγκλιδώματα, διαφημιστικές πινακίδες και άλλες σταθερές κατασκευές.
Και ακριβώς με τη συμπλήρωση του 45ου λεπτού ήρθε μια φάση που έκανε αυτή τη συζήτηση πολύ λιγότερο θεωρητική. Ο Αλμπάνης βγήκε στην πλάτη της άμυνας από τα αριστερά και, φτάνοντας κοντά στη γραμμή του άουτ, δέχθηκε την επαφή του αμυντικού της Νίκης. Η ορμή της φάσης τον έβγαλε εκτός αγωνιστικού χώρου, έπεσε πάνω στα κιγκλιδώματα και στη συνέχεια σωριάστηκε στο έδαφος, με τους παίκτες της Νίκης να σπεύδουν αμέσως προς το μέρος του.
Ευτυχώς δεν τραυματίστηκε. Η εικόνα όμως ήταν αρκετή για να γεννήσει το αυτονόητο ερώτημα: πόσο εύκολο είναι, σε μια τέτοια φάση, να γίνει το κακό; Δεν μιλάμε για κάτι εξεζητημένο ή απίθανο, αλλά για μια απολύτως συνηθισμένη ποδοσφαιρική μονομαχία, από αυτές που γίνονται δεκάδες φορές σε κάθε αγώνα.
Και όταν μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα ένα παιδί 16 ετών έχει χάσει τη ζωή του έπειτα από πρόσκρουση εκτός αγωνιστικού χώρου, είναι δύσκολο να προσπεράσεις μια τέτοια εικόνα σαν να μην συνέβη τίποτα. Δεν σημαίνει ότι τα δύο περιστατικά είναι ίδια. Σημαίνει όμως ότι η απόσταση ανάμεσα στο «δεν έγινε τίποτα» και στο «έγινε το κακό» μπορεί κάποιες φορές να είναι πολύ μικρότερη απ’ όσο θέλουμε να πιστεύουμε.
Υπάρχει και μία ακόμη διάσταση που κάνει την αντίφαση μεγαλύτερη. Η ίδια η Super League 2 έχει αποφασίσει φέτος την υποχρεωτική παρουσία στην ενδεκάδα Έλληνα ποδοσφαιριστή νεαρής ηλικίας, ακριβώς στο πλαίσιο της προσπάθειας να δοθεί χώρος σε νέα παιδιά. Στην ενδεκάδα της ΑΕΛ στον Βόλο υπήρχαν μάλιστα ο Μιχάλης Γαργάλας και ο Κώστας Γκρόζος, δύο από τους νεότερους ποδοσφαιριστές του ρόστερ.
Ο Γκρόζος είναι 19 ετών. Η ηλικιακή απόσταση από τον Άνι είναι τόσο μικρή, ώστε σχεδόν θα μπορούσαν να είναι συμμαθητές. Αυτό ίσως βοηθά περισσότερο από οποιαδήποτε θεωρητική συζήτηση να αντιληφθούμε τι σημαίνει πραγματικά η κουβέντα για την ασφάλεια των γηπέδων. Δεν αφορά κάποιους αφηρημένους «επαγγελματίες ποδοσφαιριστές», αλλά και παιδιά που πριν από ελάχιστα χρόνια βρίσκονταν στις ακαδημίες και τώρα καλούνται να παίξουν σε επαγγελματικό επίπεδο.
Αν λοιπόν θέλουμε πραγματικά να επενδύσουμε στους νέους ποδοσφαιριστές και να θεωρούμε τη δεύτερη κατηγορία χώρο ανάπτυξής τους, δεν αρκεί να επιβάλλουμε τη συμμετοχή τους με έναν κανονισμό. Πρέπει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο τους ζητάμε να αγωνιστούν να ακολουθεί την ίδια λογική.
Υπάρχει βέβαια και η άλλη πλευρά. Τα μικρά, κλειστά γήπεδα αποτελούν συχνά σημαντικό κομμάτι της αγωνιστικής ταυτότητας μιας ομάδας. Η εξέδρα βρίσκεται κοντά, η πίεση στον αντίπαλο είναι μεγαλύτερη, δημιουργείται μια πιο «άγρια» έδρα και αυτό μπορεί να θεωρείται πλεονέκτημα μέσα σε ένα πρωτάθλημα. Δεν είναι παράλογο μια ομάδα να θέλει να αγωνίζεται στο σπίτι της και να αξιοποιεί την έδρα της. Το ερώτημα όμως είναι μέχρι πού μπορεί να φτάνει αυτή η λογική όταν μιλάμε για επαγγελματικό ποδόσφαιρο και για εγκαταστάσεις που πρέπει πρωτίστως να υπηρετούν τους ανθρώπους που αγωνίζονται μέσα σε αυτές.
Και υπάρχει και η επόμενη ημέρα. Τι συμβαίνει όταν μια τέτοια ομάδα κερδίσει την άνοδο και βρεθεί στη Super League; Το έχουμε δει ήδη: ομάδες ανεβαίνουν κατηγορία και ξαφνικά αρχίζει η αναζήτηση κατάλληλης έδρας, οι μετακομίσεις, τα έργα και τα παιχνίδια μακριά από το φυσικό τους γήπεδο. Η Κηφισιά χρειάστηκε διαφορετικές λύσεις έδρας, ενώ και η Καλαμάτα, μετά την άνοδό της, βρέθηκε μπροστά στην ανάγκη προσωρινών λύσεων μέχρι να γίνουν οι απαιτούμενες παρεμβάσεις στη φυσική της έδρα. Δεν είναι λοιπόν ένα περιφερειακό ζήτημα της δεύτερης κατηγορίας, αλλά ένα πρόβλημα υποδομών που ακολουθεί το ελληνικό ποδόσφαιρο μέχρι την κορυφή της πυραμίδας.
Η εικόνα της «αναβάθμισης»
Μετά το τέλος του αγώνα ήρθε μια δεύτερη εικόνα, σαφώς λιγότερο σοβαρή ως προς τις συνέπειες, αλλά αρκετά χαρακτηριστική ως προς το πώς αντιλαμβανόμαστε πολλές φορές την οργάνωση ενός επαγγελματικού πρωταθλήματος. Ο χώρος που χρησιμοποιείται για τη συνέντευξη Τύπου είχε διατεθεί για το αντιντόπινγκ κοντρόλ και άλλος διαθέσιμος χώρος δεν υπήρχε. Από τη στιγμή που κάπου έπρεπε να μιλήσουν οι προπονητές, οι εκπρόσωποι των Μέσων αποφασίσαμε να γίνει η συνέντευξη στον αγωνιστικό χώρο.
Στο γήπεδο βρισκόταν ήδη το επίσημο backdrop της διοργάνωσης, το οποίο χρησιμοποιείται για τα flash interviews της τηλεοπτικής μετάδοσης. Με τη λήξη του αγώνα οι δύο προπονητές και ένας ποδοσφαιριστής από κάθε ομάδα περνούν από το συγκεκριμένο σημείο για τις προβλεπόμενες δηλώσεις στην ΕΡΤ. Μέχρι εκεί, απολύτως λογικό και απολύτως επαγγελματικό.
Το ενδιαφέρον άρχισε όταν έγινε αντιληπτό ότι, ελλείψει άλλου χώρου, οι δημοσιογράφοι ετοιμαζόμασταν να πραγματοποιήσουμε τη συνέντευξη Τύπου μέσα στο γήπεδο. Μέχρι εκείνη τη στιγμή το πού και αν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί η συνέντευξη δεν είχε αποτελέσει ιδιαίτερο ζήτημα. Όταν όμως βρέθηκε αυτή η αυτοσχέδια λύση, οι παρατηρητές της Super League 2 μας ενημέρωσαν ότι, εφόσον η συνέντευξη θα γινόταν στον αγωνιστικό χώρο, θα έπρεπε υποχρεωτικά να μεταφερθεί στο σημείο και το επίσημο backdrop. Διαφορετικά, η συνέντευξη δεν θα μπορούσε να γίνει εκεί.
Έτσι και έγινε. Ο προπονητής στάθηκε όρθιος στο χορτάρι, οι δημοσιογράφοι γύρω του με μικρόφωνα, κινητά και κάμερες και πίσω του το banner με τους χορηγούς. Οι φωτογραφίες αυτής της αυτοσχέδιας συνέντευξης Τύπου αποτυπώνουν ίσως καλύτερα από οποιαδήποτε περιγραφή την αντίφαση.
Το παράδοξο δεν είναι ότι η διοργανώτρια απαιτεί να τηρούνται οι εμπορικές της υποχρεώσεις και να προβάλλονται οι χορηγοί της. Σε ένα επαγγελματικό πρωτάθλημα αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο. Το παράδοξο είναι ότι υπήρχε σαφής πρόβλεψη και απαίτηση για το φόντο μπροστά στο οποίο θα μιλούσε ένας προπονητής, αλλά όχι διαθέσιμη λύση για το πού θα πραγματοποιούνταν η ίδια η συνέντευξη Τύπου.
Κάπου εκεί φαίνεται και η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα της αναβάθμισης και στην πραγματική αναβάθμιση. Η Super League 2 επιχειρεί να βελτιώσει το προϊόν της, έχει τηλεοπτική κάλυψη, χορηγούς και συγκεκριμένη εμπορική ταυτότητα. Όλα αυτά έχουν σημασία. Το επαγγελματικό ποδόσφαιρο όμως δεν κρίνεται μόνο από το τι βρίσκεται μέσα στο τηλεοπτικό κάδρο, αλλά και από όλα όσα υπάρχουν –ή λείπουν– λίγο έξω από αυτό.
Δεν χρειάζεται να καταδικάσουμε κανέναν ούτε να αποφανθούμε από μία φωτογραφία ότι κάποιος παραβίασε έναν κανονισμό. Χρειάζεται ίσως κάτι απλούστερο: να μη θεωρούμε ότι, επειδή υπάρχουν οι απαραίτητες υπογραφές και τηρούνται οι τυπικές διαδικασίες, η συζήτηση έχει τελειώσει.
Γιατί όταν λίγες ημέρες πριν έχει χαθεί ένα παιδί 16 ετών, το ελάχιστο που μπορεί να κάνει το ποδόσφαιρο είναι να κοιτάξει ξανά γύρω του. Και αν πραγματικά θέλουμε να μιλάμε για ανάπτυξη, για νέα παιδιά και για ένα ελληνικό ποδόσφαιρο που θα παράγει τους παίκτες της επόμενης ημέρας, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο πόσους νεαρούς θα επιβάλει ένας κανονισμός να βρίσκονται στην ενδεκάδα. Πρέπει να αφορά και τις συνθήκες στις οποίες τους ζητάμε να αγωνιστούν.
Το ζητούμενο δεν είναι να ανακαλύψουμε μετά το επόμενο περιστατικό τι πήγε στραβά και να πέσουμε ξανά από τα σύννεφα. Είναι κάποια στιγμή να κοιτάξουμε όσα βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας, πριν χρειαστεί να συμβεί κάτι για να τα δούμε.
Μιχάλης Αθ. Μπατζιόλας
